آیا بستنی ابداع ایرانی ها بود؟
۳۲۰۲۱
۱۹ شهريور ۱۳۹۱ - ۱۸:۱۳
۱۸ 
برخی عدم اشاره فرنگی‌ هابه اینکه بستنی را چه کسی برای اولین بار اختراع کرد را دلیل آن می‌دانند که بستنی ریشه ایرانی دارد و برخی دیگر تهیه این دسر بر اساس طبع و سلیقه ایرانی را دلیل ایرانی بودن این خوراکی خوشمزه بیان کرده اند.
ملیت: در مورد اینکه چه کسی بستنی را ابداع کرد و آیا این فرد همان کریم باستانی معروف است، حرف و حدیث‌ها بسیار است.

برخی عدم اشاره فرنگی‌ هابه اینکه بستنی را چه کسی برای اولین بار اختراع کرد را دلیل آن می‌دانند که بستنی ریشه ایرانی دارد و برخی دیگر تهیه این دسر بر اساس طبع و سلیقه ایرانی را دلیل ایرانی بودن این خوراکی خوشمزه بیان کرده اند.


 در کتاب «مردم دوران مشروطه »،در رابطه با تاریخچه بستنی آمده است، ردی به نام کریم باستانی ملقب به کریم یخ فروش پسر جوانی از شهر ملایر در بازار آن زمان (خیابان جمهوری امروز) بساط یخ فروشی داشت.

 یکی از مشتریان غالبا دائمی کریم کارمندان سفارت انگلستان در همان حوالی بودند .این مواجهه هر روزه کارمندان با کریم رابطه صمیمانه را بین آنها پدید آورد . کارمندان برای کریم که انگلیسی بلد نبود نام کریم یخی یا همان به گفته خودشان آیس کریم را برگزیدند. در اواسط درگیریهای دوران مشروطیت کریم برای جلب بیشتر مشتری اقدام به پخش یخ دربهشت مبادرت ورزید.




در همین دوران و برای اولین بار با مخلوط کردن شیر و یخ و زرده تخمه مرغ و گلاب و شیره ملایر اولین بستنی تاریخ بشریت را ساخت. که مورد استقبال اهالی بازار و همسر سفیر انگلیس قرار گرفت مغازه ای در همان حوالی توسط سفیر انگلیس به کریم اهدا شد که بر سر در آن به زبان انگلیسی اسم فامیل کریم ( باستانی ) bastani نوشته شده بود که ایرانی ها به اشتباه بستنی می خواندند و در مراسم افتتاحیه این مغازه‌اش، سفیر انگلیس، به افتخار او نام این محصول را «آیس کریم»، نامید. البته این روایت از سوی برخی مورخین از جمله خسرو متعضد رد شده است.

البته برخی اسناد نیز حاکی از آن است تهیه بستنی در ایران متداول نبود و در قرن نوزدهم از اروپا به ایران انتقال یافت و متداول شد. در حقیقت از سفر سوم ناصرالدین شاه به اروپا، پلومبیر نام محلی ییلاقی در فرانسه است که بستنی خوشمزه ای در آنجا تهیه میشد و نام پلومبیر یعنی نوعی بستنی که با مخلفاتی همراه استاز این شهر منشاء گرفته است.

ممد ریش اسم بستنی فروش معروف دیگری است که طبق برخی اسناد نه چندان موثق سابقه طولانی تری از «کریم باستانی» داشته و به نوعی استادکار «اکبر مشهدی ملایری «به حساب می آید و می گویند او معروف‌ترین کسی است که در اواخر سلطنت ناصرالدین شاه بستنی تهیه می‌ کرده است.

ممدریش بستنی خامه دار مخصوصی تهیه می کرد که در تهران مردم استقبال زیادی از آن کردند. این بستنی با ثعلب تهیه می شد. یخ و نمک را در بشکه ای ریخته داخل بشکه را شیر می ریختند و با وسایل مخصوص و تمهیدات زیاد و تکان دادن و چرخاندن ظرف از آن بستنی تهیه می کردند. بستنی فروشی های دوره گرد به زودی در تهران پیدا شدند که بستنی را در همان محفظه ها می گرداندند و با نان مخصوص عرضه می کردند.


اما از آنجا که در اسناد تاریخی ضبط است میرزا رضا کرمانی قاتل ناصرالدین شاه در روز پنجشنبه 11 اردیبهشت 1275/16 ذی قعده 1313 ه.ق/ در تهران بود و از دکان ممد ریش بستنی خرید و خورد. روز بعد هنگام ظهر ناصرالدین شاه را داخل حرم مطهر حضرت عبدالعظیم(ع) ترور کرد.

 نشان از آن دارد که بستنی‌ فروشی در عهد ناصرالدین شاه آنقدر رواج داشته که برخی از این فروشندگان دیگر به دست‌فروشی نپرداخته و آن چنان تمکن مالی داشته اند که توانسته بودند مغازه‌ای برای بستنی فروشی اختصاص دهند.


دیگر بستی فروش مشهوری که شهرتش حتی به شهرهایی مانند لوس آنجلس و پاریس هم رسیده است اکبر مشدی است. نام واقعی این شخص اکبر مشهدی ملایری بود.وی در ابتدا شکر و چای را شمال می برد و از آنجا هیزم به تهران می آورد.

هنگامی که وی۲۰ ساله بود که با ممد ریش آشنا شد و از طریق آشنایان وی توانست به آشپزخانه دربارمظفرالدین شاه راه پیدا کند و تا آخر دوره قاجاریه در دربار بستنی سرو می کرد.


بعد از انقراض سلسله قاجاریه ،رضا شاه تمامی پرسنل و خدمه دربار ازجمله اکبر مشهدی ملایری را از دربار اخراج کرد . اکبر مشهدی ملایری بعد ازاین واقعه با پولی که در مدت خدمت در دربار جمع کرده بود توانست مغازه بستنی فروشی خود را در درحوالی میدان راه آهن با نام بستنی فروشی اکبر مشدی افتتاح کند.

 وی معتقدبود که بستنی های ایرانی باید کاملا با بستنی های خارجی فرق داشته باشد و ایرانی ها ترجیح می دهند تا در بستنی هایشان خامه ، گلاب و زعفران بیشتر از نگهدارنده های دیگر باشد.


آن زمان هنوز یخچال ساخته نشده بود و وی مجبور بود برای تهیه یخ از یخچال های طبیعی راه های طولانی تا کوه های شمال شهر را طی کند . گاه تاعمق ۶۰ متری در دل یخچال های طبیعی پایین برود.تا ذره ای یخ بدست بیاورد.

اکبر مشدی در ۹۲ سالگی بر اثر عارضه کلیوی فوت کرد . خبر فوت وی حتی در روزنامه های عراق و پاکستان هم انعکاس یافته بود. یکی از دیپلمات های پاکستانی مقاله ای را برای بزرگداشت اکبر مشدی در روزنامه نوشت.


اما صرف نظر از اینکه ممد ریش، کریم باستانی و اکبرمشهدی ملایری کدام یک اولین بار بستنی سنتی را ساخته اند، موضوعی که مهم این است که هر چند ساختن بستنی در ایران به نوعی از روشهای مرسوم فرنگی برگرفته شده استاما با ابداعاتی که توسط ایرانیان صورت گرفت از یک سو بستنی سنتی کاملا منطبق برذائقه ایرانی تهیه شد و از سوی دیگر ذوق و هنر ایرانی سبب شد تا حتی اروپاییان نام یک ایرانی را برای یکی از محبوب ترین خوراکی‌های جهان برگزینند.

لازم به ذکر است در سال ۱۸۴۳ میلادی، اولین فریزر دستی چرخشی توسط نانسی جانسون اختراع و ثبت شد. در فاصله سالهای ۱۸۴۸ و ۱۸۷۳، ۶۹ بستنی سازچرخشی دیگر به ثبت رسید و در سال ۱۸۵۱ اولین واحد صنعتی تولید بستنی توسط جاکوب فیوزلدر بالتیمور راه اندازی شد.یک سال قبل از پایان قرن، آگوست گالین دستگاه هموژنیزه کننده را اختراع کرد که به ایجاد بافت نرم و خاص بستنی بسیار کمک کرد.     
انتشار یافته: 25
در انتظار بررسی:0
United States
20:15 - 1391/06/19
بابا0 مردیم ازخنده!
اخه باسواد!
cream=خامه هستش نه کریم .یه کلمه انگلیسی هستش
اقلا میگفتین ازدستاوردهای کورش کبیر بوده اونهم تو منشورش اومده!!!
پاسخ ها
افشین.ز
Iran, Islamic Republic of
۱۰:۴۴ - ۱۳۹۱/۰۶/۲۰
سلام. در اخر خبر امده که در 160 سال قبل فریزر اختراع شده و در کجا. داستان ابتدای خبر از ذهن خلاق ولی کاملا بیماری که از واقعیات بدور افتاده و در رویاهای پریشان خویش زندگی میکند حکایت دارد. این شدت از عقده روانی خود محوری که بصورت موجه بروز کرده بسیار قابل تامل و کنکاش است. بهر حال بسیار قابل تاسف است. امید و دعای سلامت عقل و روان برای همه دارم. با احترام.
نیما
United States
۱۹:۵۶ - ۱۳۹۵/۰۳/۲۶
آخ دل و رودم به هم خورد از خنده خدایش تو شعر بافی نمره تکی .شایعه قرن 60
United States
23:33 - 1391/06/19
نمیدونم مطالبی که در مورد کلمه بستی و کریم باستانی نوشتید جنبه طنز داره یا نه. اما هر کسی میدونه که ice-cream از ice معنی یخ و cream به معنی خامه تشکیل شده، و اولین بار در سال ۱۷۴۴ به صورت ice-cream به کار رفته یعنی ۲۷۰ سال پیش. خیلی قبل از زمان کریم باستانی و سایرین. پس من معنی این جمله رو درست متوجه نشدم " ذوق و هنر ایرانی سبب شد تا حتی اروپاییان نام یک ایرانی را برای یکی از محبوب ترین خوراکی‌های جهان برگزینند." ؟؟؟

برای ریشه کلمه بستنی هم لطفآ یک مراجعه ساده به لغتنامه دهخدا بفرمایید .
پاسخ ها
zahra seven
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۳۴ - ۱۳۹۱/۰۶/۲۰
منم یه مطلب درباره این مطلب تو فال اختصاصی نوشتم علی اقا بخونش حتما.این متن هم خیلی چرت یادم رفت بگم
Ali
United States
۰۳:۰۰ - ۱۳۹۱/۰۶/۲۱
faal ekhtesasi kojast?
پارسا
Iran, Islamic Republic of
۲۱:۰۵ - ۱۳۹۳/۰۷/۲۱
علی آقا این یه مطلب طنزه در مورد کریم باستانی
این مطلب توی سایت پایین هم اومده
http://english-village.mihanblog.com/post/448
Iran, Islamic Republic of
15:24 - 1391/06/20
ههههههه....مزاح می فرمایید استاد....!!!!اینجوری باشه تاج محلم مال مایه...!!!
ملت اون موقع اصن فارسی بلد نبودن بخونن,اون موقع انگلیسی رو اشتباه میخوندن.....!!!!
تازه تلفظ کریم(karim)کجا,(cream)کجا....فک نکنم کَریم رو کِریم تلفظ کنن...
United States
11:02 - 1393/05/28
بستنی رو مارکو پلو از ایران برده حالا شما بگو ایرانی نیست
Iran, Islamic Republic of
23:00 - 1393/07/19
این مطلب برای من فرستاده شده بود و خیلی به نظرم غیر واقعی اومد آخه ایرانی ها که اینقدر متمدن هستند و کمبودی ندارند که بخوان برچسبهای دروغ به خودشون بزنن که بعد به بقیه تاریخ هم آدم شک کنه.
Iran, Islamic Republic of
19:52 - 1393/08/06
من كه ديگه ديونه شدم بابا يه تحقيق برا مدرسم ميخوام بنويسم هركي يه چي ميگه تو را بخدا يكي ميگه ايرانيه يكي ميگه اروپاييه بابا به اين ذهن ما رحم كنيييييد
Iran, Islamic Republic of
19:07 - 1393/09/23
چرااااااااااااااااا
شاید خو واقعا اینطور باشه
بابا آدم رو به شک میندازید
باید ببریم بدیم به دبیر 5 نمره داره مراعات حال مارو هم بکنید............
Iran, Islamic Republic of
20:25 - 1393/09/27
این درست است ولی اون موقع کریم بستنی رو برای اولین بار درست کرد
Iran, Islamic Republic of
13:32 - 1393/10/10
حالا مثل اینگه کریم سفینه به فضا فرستاده.
Iran, Islamic Republic of
19:11 - 1394/03/16
یه نوع شربت خنک بود که مارکو اولین بار تو ایران دیدش نه بستنی
Iran, Islamic Republic of
23:01 - 1394/08/03
من تو تلوزیون دیدم مستند تاریخچه بستنی رو،فکر کنم درست باشه کریم باستانی
Iran, Islamic Republic of
17:03 - 1395/02/25
ببخشید این کتاب مردم دوران مشروطه چطوری پیدا کردین ... پس چرا وجود خارجی نداره .. اتفاقا در قسمت خاک گرفته اسناد و کتابخانه ملی هم یافت نشده ... اگه سختته بری حضوری قسمت خاک گرفته کتابخونه ملی ر وبگردی .. اینجا هم میشه یه سرچ ساده زده
Iran, Islamic Republic of
18:28 - 1395/07/05
با سلام
به اطلاع دوستان میرسانم بستنی نه به شکل دقیقا امروزی بلکه به عنوان یک دسریخی 4500 سال پیش در چین باستان اختراع شده و در 2500 سال پیش از طریق راه ابریشم ایرانی ها با این خوردنی و طرز ساختش آشنا شدن.چیزی که جالبه وباید به اون افتخار کرد اینه که ایرانی ها از روش ساخت بستنی موفق به اختراع فالوده شده اند وفالوده دسر صدرصد ایرانی هستش اینکه ایرانی ها اولین مردمان بودند که ترکیب شربت ویخ یا همون یخ در بهشت رو ابداع کردند که معمولا با عصاره گل و عسل آن رو طمع و مزه میدادند و جال بدونید که اسکندر مقدونی پس از حمله به ایران طرفدار خوردن یخ دربهشت میشه.
اینم لینک مطالب که اومده به زبان انگلیسی:
http://www.thenibble.com/reviews/main/desserts/the-history-of-ice-cream.asp
Iran, Islamic Republic of
15:39 - 1397/09/10
برین جمع کنین خودتونو الان میخواید افتخار کنین که ساخت بستنی مال ایران هس یا نه خدا عقل از هیشکی نگیرع
نوادگان ممد ریش و کیریم بستنی و غیره
Poland
14:45 - 1398/02/15
حالا یکی نیاد بگه کریم اسم عربیه؟ ایرانی ها دوباره بهشون بربخوره. ما دیگه به مقام معنویت رسیدیم. کریم بستنی و کشتی باستانی و. ...پیشکش. راستی چطور میشه پناهندگی گرفت توی اروپا و امریکا؟
نام:
* نظر:
تعداد کاراکترهای مجاز: 450
قوانین ارسال نظر
بانک اطلاعات مشاغل تهران و کرج